Komunikat o błędzie

Deprecated function: The each() function is deprecated. This message will be suppressed on further calls in menu_set_active_trail() (line 2375 of /includes/menu.inc).

 

 

Klęski żywiołowe są zdarzeniami spowodowanymi niezależnymi od ludzi siłami przyrody, a problematyka wypłaty należnych odszkodowań dla dotkniętych ich następstwami społeczności lokalnych nabrała znacznych rozmiarów w 1997 r. W tamtym czasie większość poszkodowanych na skutek „powodzi tysiąclecia”
nie otrzymała jakichkolwiek odszkodowań ze względu na brak przepisów regulujących wsparcie finansowe przez Państwo. Również zakłady ubezpieczeń nie posiadały w swoich ofertach odpowiednich ubezpieczeń na wypadek następstw spowodowanych klęskami żywiołowymi.

 

W 2010 roku – w związku z kolejną powodzią o katastrofalnych rozmiarach, mającą tym razem miejsce w dorzeczu Wisły – okazało się, że pomimo wprowadzonych regulacji, zakłady ubezpieczeń uchylają się od wypłaty należnych świadczeń odszkodowawczych i zwlekają z ich wypłatą. Skutki katastrofy w pewnym stopniu złagodziły wypłacane
z kieszeni podatników zasiłki na odbudowę, do których uwzględniania przy wypłacie odszkodowań bezskutecznie starały się doprowadzić zakłady ubezpieczeń. Stworzony system ochrony okazał się zatem jak na razie mało efektywny, jednakże osobom poszkodowanym pozostaje możliwość dochodzenia odszkodowania w pełnej wysokości na drodze sądowej.

 

Nasza kancelaria wychodząc naprzeciw potrzebom zapewnienia efektywnej pomocy w dochodzeniu odszkodowań poszkodowanym w skutek następstw wywołanych klęskami żywiołowymi przygotowała dla Państwa korzystną ofertę współpracy. Przed przystąpieniem do przedstawienia Państwa spraw proponujemy zapoznać się z podstawową problematyką omawianych poniżej szkód.

 

Aktywny spis treści:

1. Charakterystyka spraw

2. Przysługujące roszczenia

2.1 Obowiązkowe ubezpieczenia rolników

2.2 Dobrowolne ubezpieczenia majątkowe

3. Przygotowanie sprawy

4. Najważniejsze regulacje prawne

5. Przydatne linki

6. Wynagrodzenie dla Kancelarii

 

 

1. Charakterystyka spraw

 

Ubezpieczenie majątkowe budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego na wypadek wystąpienie szkody wywołanej działaniem sił przyrody jest obowiązkowe dla rolników. Umowę ubezpieczenia budynków rolniczych
od ognia i innych zdarzeń losowych zawiera się na okres 12 miesięcy. Ustawodawca wprowadził dodatkową klauzulę automatycznego przedłużenia umowy ubezpieczenia w przypadku gdy rolnik posiadający budynki rolnicze nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na jaki została zawarta umowa ubezpieczenia budynków rolniczych, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu. Warunki omawianego rodzaju ubezpieczeń muszą odpowiadać regulacjom ustawowym, a zatem ubezpieczyciel nie może ich modyfikować
w umowie zawieranej z ubezpieczającym.

 

Tryb postępowania likwidacyjnego w sprawach o odszkodowanie z ubezpieczeń obowiązkowych został przez nas szczegółowo omówiony na postronnie „Wypadki komunikacyjne”. Czytaj więcej…

 

Innym rodzajem ubezpieczeń są dobrowolne ubezpieczenia majątkowe od skutków m.in uszkodzeń i zniszczenia, których przedmiotem może być dany przedmiot należącego do Państwa mienia. Dobrowolne (komercyjne) ubezpieczenia majątkowe nieruchomości, budynków, czy też lokali mieszkalnych, charakteryzuje pozostawienie zakładom ubezpieczeń daleko idącej swobody w zakresie konstruowania umów, będących podstawą świadczonej przez nich ochrony ubezpieczeniowej od skutków różnego rodzaj zdarzeń. Jakkolwiek przepisy Kodeksu cywilnego zawierają przepisy, do których zakłady ubezpieczeń muszą stosować się w sposób bezwzględny (dotyczy to
np. terminów wypłaty świadczeń), to nie regulują one tak istotnych kwestii jak zakres odpowiedzialności, czy też sposób ustalania wysokości odszkodowania

 

Zasadniczą treść zawartej umowy ubezpieczenia w przypadku ubezpieczeń komercyjnych znajdziecie Państwo
w ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU), które stanowią ich integralną część. Zawarcie umowy potwierdza dokument polisy, na którym zakład ubezpieczeń wskazuje, które OWU znajdują do niej zastosowanie,
a ubezpieczający potwierdza, że zostały mu one doręczone i że zapoznał się z ich treścią. Treść OWU zazwyczaj zawiera szereg różnorodnych wyłączeń i ograniczeń w zakresie odpowiedzialności, odmienne od kodeksowych zasady ustalania wysokości odszkodowania oraz liczne obowiązki ciążące na ubezpieczającym lub ubezpieczonym. Dokładne zapoznanie się z treścią OWU jest konieczne, ponieważ najczęściej najdrobniejsze nawet uchybienie jego postanowieniom skutkuje odmową zapłaty odszkodowania lub jego zaniżeniem. Poszukując możliwości uchylenia się od odpowiedzialności ubezpieczyciele często dokonują niekorzystnej wykładni postanowień OWU, pomimo
że zgodnie z prawem ubezpieczeniowym obowiązuje dyrektywa interpretowania treści umowy ubezpieczania na korzyść ubezpieczonych.

 

Należy przy tym pamiętać, że na podstawie zawartej umowy ubezpieczenia zakład ubezpieczeń odpowiada za objęte nią szkody tylko do wysokości sumy ubezpieczenia, która powinna być wpisana na polisie zgodnie z wnioskiem ubezpieczeniowym ubezpieczającego (po jego uprzedniej weryfikacji przez ubezpieczyciela).

 

Wypłata odszkodowania ubezpieczeniowego z komercyjnych ubezpieczeń majątkowych powinna nastąpić
w kodeksowym terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże nawet wtedy bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie 30 dni. Umowa ubezpieczenia może zawierać postanowienia korzystniejsze dla uprawnionego do odszkodowania, jednakże wprowadzenie zapisów mniej korzystnych jest zakazane. W przypadku nie dochowania terminu do zapłaty osoba uprawniona może żądać odsetek ustawowych
za opóźnienie.

 

W omawianych powyżej przypadkach podmiotem wypłacającym odszkodowanie na podstawie zawartej umowy jest zakład ubezpieczeń. Należy jednak pamiętać, że podmiotem wypłacającym odszkodowanie może być także Skarb Państwa, w przypadku jeżeli ponosi odpowiedzialność za powstanie szkody, nawet jeżeli majątek poszkodowanej osoby nie był ubezpieczony. Jednym z najbardziej znanych na Dolnym Śląsku sporów o wypłatę odszkodowania
od Skarbu Państwa była sprawa zalanych upraw warzyw i kwiatów. Właściciele zalanych zbiorów zarzucili Skarbowi Państwa, że podczas powodzi 1997 r. nie ogłosił w porę ewakuacji. Sądy obu instancji przyznały wielomilionowe odszkodowanie. Czytaj więcej… 

 

2. Przysługujące roszczenia

 

2.1. Obowiązkowe ubezpieczenia rolników

Z tytułu ubezpieczenia budynków rolniczych przysługuje odszkodowanie za szkody powstałe w budynkach na skutek zdarzeń losowych w postaci: ognia, huraganu, powodzi, podtopienia, deszczu nawalnego, gradu, opadów śniegu, uderzenia, pioruna, eksplozji, obsunięcia się ziemi, tąpnięcia, lawiny lub upadku statku powietrznego.

 

Wysokość szkody ustala się w dwójnasób:

  1. albo na podstawie cenników stosowanych przez zakład ubezpieczeń. Ustalenie wysokości szkody
    na podstawie tych cenników następuje jednak wyłącznie przypadku niepodejmowania, odbudowy, naprawy
    lub remontu budynku,
  2. albo na podstawie kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu budynku, odzwierciedlającego koszty związane z odbudową lub remontem, określone zgodnie z obowiązującymi 
    w budownictwie zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych – przy uwzględnieniu dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, materiałów i wyposażenia; jeżeli suma ubezpieczenia została ustalona według wartości rzeczywistej, uwzględnia się również faktyczne zużycie budynku, jednakże tylko od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody.

Dodatkowo wysokość szkody w budynkach rolniczych zmniejsza się o wartość pozostałości, które mogą być przeznaczone do dalszego użytku, przeróbki lub odbudowy lub zwiększa się w  granicach sumy ubezpieczenia
o udokumentowane koszty uprzątnięcia miejsca szkody w wysokości do 5% wartości szkody.

 

W sprawach o odszkodowanie z obowiązkowego ubezpieczenia rolnego budynków zakłady ubezpieczeń konsekwentnie pomniejszają wypłacane świadczenia o zużycie techniczne, którego stopień obliczają w sposób sprzeczny z ustawą i rażąco krzywdzący dla poszkodowanych. Praktyka ta polega na ustalaniu zużycia technicznego
w powołaniu na zapisany w polisie stopień zużycia przyjęty do określenia sumy ubezpieczenia – najczęściej,
ze względu na wiek budynku, jest to kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt procent. Tym samym zakłady ubezpieczeń naruszają bezwzględnie obowiązujące przepisy, które dopuszczają uwzględnienie zużycie budynków, ale wyłącznie od czasu zawarcia umowy ubezpieczenia do chwili powstania szkody. W przypadku prawidłowego stosowania norm ustawowych, stopień zużycia przyjmowany przez ubezpieczyciela dla ustalania wysokości odszkodowania miałby więc zazwyczaj marginalne znaczenie. Opisany wyżej pogląd odpowiada stanowisku Rzecznika Praw Ubezpieczonych oraz aktualnemu orzecznictwu sądowemu w przedmiotowej kwestii.

 

2.2 Dobrowolne ubezpieczenia majatkowe

 

W przypadku ubezpieczeń komercyjnych warto wskazać, że zakres udzielanej ochrony będzie się istotnie różnił
w zależności od wariantu ubezpieczenia, co ustalić można na podstawie treści umowy, którą odzwierciedla dokument polisy oraz OWU. Sposób likwidacji szkody nie musi odpowiadać zasadom ustawowym, a zatem ustalone w prawidłowy sposób i wypłacone odszkodowanie ubezpieczeniowe może nie wystarczyć na pokrycie szkody.

 

Przyczyną niezadowolenia osób ubezpieczonych jest najczęściej przyjmowanie niekorzystnych dla nich sposobów interpretacji umowy – co w świetl ustawy jest niedopuszczalne – i w efekcie odmowa przyjęcia odpowiedzialności,
a także zaniżanie wartości kosztorysów szkodowych oraz wysokości szkody całkowitej. Niektóre zapisy OWU zostały wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, co oznacza, że nie wiążą one ubezpieczonego, który jest konsumentem lub osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą.

 

Jak wspomniano powyżej, sposób obliczania wysokości szkody przez zakłady ubezpieczeń często nie odpowiada ogólnym zasadom przyjętym w powszechnie obowiązujących przepisach, co w przypadku ubezpieczeń dobrowolnych jest co do zasady dopuszczalne. Ubezpieczyciele powszechnie jednak naruszają postanowienia zawartych umów ubezpieczenia poprzez bezpodstawne stosowanie bądź zawyżanie tzw. stopnia zużycia ubezpieczonych budynków,
o który obniżają wysokość powstałej szkody. Innym, równie często stosowanym przez zakłady ubezpieczeń zabiegiem, jest korygowanie wysokości odszkodowanie według tzw. zasady proporcji.

 

Wartość rzeczywista a wartość odtworzeniowa

Na rynku usług ubezpieczeniowych zasadniczo spotyka się dwie formuły ubezpieczeń majątkowych. Pierwsza z nich to ubezpieczenie na tzw. wartość odtworzeniową (nową) a drugie na tzw. wartość rzeczywistą (uwzględniającą stopień zużycia). Pierwsze z nich polega na tym, że w razie szkody zakład ubezpieczeń wypłaci odszkodowanie pokrywające naprawę lub zakup tego samego ubezpieczonego przedmiotu lub przedmiotu tego samego rodzaju
(np. ze względu na jego właściwości), według jego stanu jako nowego. Natomiast w drugim przypadku
tzw. ubezpieczenia na wartość rzeczywistą zakład ubezpieczeń wypłaci odszkodowanie pomniejszone o stopień zużycia technicznego uszkodzonej rzecz, a zatem zakład ubezpieczeń uwzględnia stopień amortyzacji.

 

Z reguły ubezpieczenie na wartość odtworzeniową (nową) jest korzystniejsze dla ubezpieczonego, bowiem pozwala na odbudowanie stanu majątkowego z przed szkody, jednakże przeważnie wiążę się to z koniecznością zapłaceni wyższej składki. Bez względu jednak na rodzaj zawartego ubezpieczenia, istnieje poważne ryzyko zaniżenia kosztów naprawy budynku lub też jego wartości, a tym samym pomniejszenia należnego odszkodowania.

 

Zasada proporcji

Zakłady ubezpieczeń stosują zasadę proporcji w przypadku tzw. niedoubezpieczenia, tj. w sytuacji gdy podana
celem ustalenia sumy ubezpieczenia wartość ubezpieczonego przedmiotu jest niższa niż w rzeczywistości. Wówczas zakłady ubezpieczeń proporcjonalnie zmniejszają wypłacane odszkodowanie. Ubezpieczyciele posługują się opisywaną metodą zarówno w przypadku ubezpieczeń na wartość odtworzeniową, jak i na wartość rzeczywistą.

 

Przykładowo: jeśli ubezpieczyli Państwo dom wielorodzinny od ognia i innych zdarzeń losowych na 200.000 zł,
a jego rzeczywista wartość zostanie wyceniona w dniu szkody na 400.000 zł, to nawet jeśli szkoda zostanie oszacowana na 200.000 zł, to i tak otrzymają Państwo 100.000 zł odszkodowania. Suma ubezpieczenia
(200.000 zł) stanowi 50% rzeczywistej wartości domu. W związku z tym odszkodowanie będzie stanowić 50%
sumy ubezpieczenia

 

Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że zasada proporcji nie jest usankcjonowana prawnie. Przepisy kodeksu cywilnego oraz ustaw ubezpieczeniowych nie regulują wpływu zaniżonej wartości ubezpieczanego
mienia (sumy ubezpieczenia) na wysokość odszkodowania. W najbliższym czasie – w związku z toczącymi
się postępowaniami przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów – prawdopodobnie dojdzie do
wpisania zapisuo zasadzie proporcji do rejestru klauzul niedozwolonych, co skutkuje jej wyeliminowaniem 
z praktyki ubezpieczeniowej.

 

Pożądanym i zgodnym z prawem działaniem zakładu ubezpieczeń w przypadku szkody całkowitej – gdy suma ubezpieczenia jest niższa od wartości mienia – powinna być wypłata odszkodowania odpowiadającego wysokości sumy ubezpieczenia. Natomiast jeżeli wartość ubezpieczonego przedmiotu jest niższa niż suma ubezpieczenia
(tzw. nadubezpieczenia) zakład ubezpieczeń może wypłacić odszkodowanie odpowiadające tej wartości, 
a ubezpieczający może zażądać nadto zwrotu nadpłaconej składki.

 

3. Przygotowanie sprawy

 

Zależenie od rodzaju sprawy, jej skuteczne prowadzenie wymagać będzie przygotowania szeregu dokumentów, których umiejętne wykorzystanie w postępowaniu likwidacyjnym oraz sądowym ma fundamentalne znaczenie dla wysokości dochodzonego świadczenia.
 

O dokumenty należy dbać już od chwili powstania szkody, bowiem wszelkie zaniedbania w tym zakresie mogą skutkować zakwestionowaniem związku przyczynowego pomiędzy wypadkiem a szkodą i w efekcie odmową przyznania odszkodowania.

 

W przypadku zaistnienia szkody należy niezwłocznie utrwalić zakres uszkodzeń mienia – najlepiej wykonując szczegółowe zdjęcia. Szkodę trzeba zgłosić niezwłocznie i umożliwić likwidatorowi jak najszybsze oględziny. Kwestionując kosztorys lub wycenę ubezpieczyciela najlepiej skorzystać z wiedzy profesjonalnego rzeczoznawcy
i zamówić opinię prywatną, którą w razie konieczności będzie można będzie wykorzystać także w procesie cywilnym. Kancelaria współpracuje z doświadczonymi rzeczoznawcami, których profesjonalizm oraz rzetelność pomagają nam wywalczyć należne odszkodowanie na rzecz naszych Klientów.

 

Ubezpieczenia komercyjne nierzadko, poza niezbędną dokumentacją poświadczającą zaistnienie szkody, wymagają również jej zgłoszenia w określonym terminie, a także przestrzegania innych obowiązków wskazanych w umowie ubezpieczenia. Do opracowania sprawy zawsze niezbędny jest dokument polisy, a także właściwe dla danego ubezpieczenia OWU.

 

4. Najważniejsze regulacje prawne

 

Lista najważniejszych wraz z odesłaniami do ich tekstów:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, ze zm.), http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093
  2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1152,
    ze zm.), http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU2003124115
  3. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1151, ze zm.) http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241151
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości
    i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. 2004 nr 207 poz. 2109,
    ze zm.), http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042072109

5. Przydatne linki

  1. Portal Rzecznika Ubezpieczonych – http://www.rzu.gov.pl/
  2. Portal Komisji Nadzoru Finansowego (rynek ubezpieczeń) – http://www.knf.gov.pl/opracowania/rynek_ubezpieczen/index.html
  3. Praktyczne opracowanie KNF na temat ubezpieczeń: Paweł Dudzicz, Piotr Matraszek, Piotr Nowak, Łukasz Szymański Ubezpieczenia z głową czyli ubezpieczeniowe ABC dla myślących przed szkodą - http://www.knf.gov.pl/Images/Ubezpieczenia_z_glowa_tcm75-30346.pdf

6. Wynagrodzenie dla Kancelarii

 

Aby móc sprostać Państwa indywidualnym oczekiwaniom Kancelaria oferuje następujące sposoby rozliczenia honorarium za prowadzenie sprawy:

  1. Wynagrodzenie płatne z góry – model tradycyjny, w którym w związku z przyjęciem zlecenia Kancelarii przysługuje wynagrodzenie w kwocie ustalonej z Klientem. Jest to system zapewniający, że honorarium zleceniobiorcy nie przekroczy już zapłaconej ceny za usługę.
  2. Wynagrodzenie prowizyjne – model rozliczania wynagrodzenia jako stawki procentowej od uzyskanej dla Klienta kwoty świadczenia. Rozliczenie następuje z dołu, co oznacza, że honorarium jest potrącane z kwoty wypłacanej przez ubezpieczyciela (lub inny obowiązany podmiot) na rzecz osoby poszkodowanej. System ten nie pozwala dokładnie przewidzieć kwoty wynagrodzenia, umożliwia jednak bezkosztowe prowadzenie sprawy oraz gwarantuje pełną mobilizację zleceniobiorcy, który aby uzyskać honorarium musi działać skutecznie.
  3. Wynagrodzenie mieszane – model w którym Klient płaci uzgodnioną kwotę wynagrodzenia z góry,
    a przy tym zgadza się również na potrącenie prowizji od uzyskanego na jego rzecz świadczenia. Wysokość prowizji może być znacznie niższa niż w przypadku wynagrodzenia prowizyjnego, o którym mowa w pkt 2.

Sposób wynagrodzenia ustalamy zgodnie z życzeniem Klienta, po wstępnej bezpłatnej analizie sprawy, dostosowując kwotę honorarium i stawkę prowizyjną do jej charakteru i stopnia złożoności.

Aktualności

Klęski żywiołowe...

Trwają prace nad projektem rozporządzenia regulującego uproszczenie procedury wymaganej