Komunikat o błędzie

Deprecated function: The each() function is deprecated. This message will be suppressed on further calls in menu_set_active_trail() (line 2375 of /includes/menu.inc).

 

 

Zdarzenia drogowe nierzadko skutkują poważnymi konsekwencjami dla zdrowia i życia ludzi, a także uszkodzeniami niezbędnych nam na co dzień pojazdów. Pomimo że od opłacania co raz wyższych składek ubezpieczenia OC nie sposób się uchronić, a ubezpieczenia AC mają zapewniać nam poczucie bezpieczeństwa w każdej sytuacji, to gdy dochodzi do nieszczęścia ubezpieczyciele niezmiennie pozostają trudnym
i nieprzewidywalnym przeciwnikiem dla swoich własnych Klientów.

 

Nasza Kancelaria pomaga osobom Poszkodowanym uzyskać należne świadczenia odszkodowawcze
– bez względu na rodzaj ubezpieczenia oraz charakter i miejsce zaistniałego zdarzenia (także wtedy, gdy doszło
do niego poza granicami Polski). Gwarantem skutecznej walki o odszkodowanie jest przygotowanie merytoryczne oraz doświadczenie prawników tworzących Zespół Kancelarii. Naszych Klientów otaczamy indywidualną opieką 
i wspólnie – na etapie przedsądowym oraz sądowym – zmierzamy do wypłaty jak najwyższego odszkodowania. Zgadzamy się przy tym, aby to Państwo zadecydowali o najbardziej dogodnym modelu współpracy, stąd
nie narzucamy zasad wynagrodzenia za prowadzenie sprawy.

 

Dzieląc się z Państwem naszą wiedzą zapraszamy do poniższej lektury, zawierającej szereg praktycznych
informacji, a także omówienie zasad wynagrodzenia dla Kancelarii w przypadku zlecenia sprawy.

 

Aktywny spis treści:
1. Charakterystyka spraw

1.1 Sprawy o odszkodowanie z obowiązkowych ubezpieczeń OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
a. Podmioty odpowiedzialne za wypłatę odszkodowań w Polsce i zagranicą
b. Odpowiedzialność odszkodowawcza – zasady i zakres
c. Postępowanie likwidacyjne  - terminy wypłaty odszkodowań
1.2 Sprawy o odszkodowanie z dobrowolnych ubezpieczeń AC i NNW/NW

 

2. Przysługujące roszczenia

2.1 Szkody osobowe – obowiązkowe ubezpieczenia OC
a. Roszczenia poszkodowanego w związku z uszkodzeniem ciała lub wywołaniem rozstroju zdrowia
b. Roszczenia osób uprawnionych w związku z śmiercią osoby najbliższej
2.2 Szkody rzeczowe – obowiązkowe ubezpieczenia OC
2.3 Szkody osobowe i rzeczowe – dobrowolne ubezpieczenia AC i NNW/NW
2.4 Przedawnienie roszczeń

 

3. Przygotowanie sprawy

3.1 Szkody osobowe – obowiązkowe ubezpieczenia OC
3.2 Szkody rzeczowe – obowiązkowe ubezpieczenia OC
3.3 Szkody osobowe i rzeczowe – dobrowolne ubezpieczenia AC i NNW/NW

 

4. Najważniejsze regulacje prawne

 

5. Przydatne linki

 

6. Wynagrodzenie dla Kancelarii

 

 

1. Charakterystyka spraw

 

1.1 Sprawy o odszkodowanie z obowiązkowych ubezpieczeń OC posiadaczy pojazdów   mechanicznych

 

a. Podmioty odpowiedzialne za wypłatę odszkodowań za szkody w Polsce i zagranicą

Obowiązek wykupienia polisy OC – wynikający z przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – dotyczy każdego posiadacza pojazdu mechanicznego dopuszczonego do ruchu, co zapewnić ma uniwersalną ochronę dla osób poszkodowanych w wypadkach. Poszkodowany przez pojazd znajdujący się w ruchu – bez względu na to czy był pieszym, podróżował samochodem, czy też nawet nie brał udziału w wypadku i był tylko właścicielem uszkodzonej lub zniszczonej rzeczy – może dochodzić zapłaty odszkodowania w związku z wypadkiem od właściwego zakładu ubezpieczeń, tj. tego, w którym wykupiona była polisa OC pojazdu kierowanego przez sprawcę. Bez znaczenia jest przy tym to, czy osobę poszkodowaną ze sprawcą łączą więzi rodzinne czy też jakiekolwiek inne.

 

W przypadku gdy sprawcy nie można ustalić, albo gdy prowadzony przez niego pojazd nie miał wykupionej
polisy OC, organem odszkodowawczym jest Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG), który z mocy prawa jest zobowiązany do likwidacji szkody poprzez wypłatę należnych poszkodowanemu świadczeń.

 

Natomiast w sytuacji gdy do wypadku doszło poza granicami Polski lub gdy pojazd sprawcy ubezpieczony
był zagranicą (w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego – w tym UE – oraz Systemu Zielonej Karty) funkcję podobną do UFG pełni Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK). Zależnie od rodzaju zdarzenia PBUK występuje albo jako organ odszkodowawczy, od którego należy dochodzić zapłaty odszkodowania, albo też pomaga osobom poszkodowanym uzyskać należne świadczenia od zagranicznych ubezpieczycieli. Proces likwidacji szkody w tym ostatnim przypadku prowadzą właściwe polskie zakłady ubezpieczeń, jako tzw. reprezentanci albo korespondenci ds. roszczeń.

 

b. Odpowiedzialność odszkodowawcza – zasady i zakres

W systemie obowiązkowych ubezpieczeń OC ustalenie odpowiedzialności sprawcy, a tym samym zakładu ubezpieczeń, oraz określenie wysokości odszkodowania następuje zgodnie z przepisami Kodeksu
cywilnego oraz ustaw ubezpieczeniowych, tak więc zakład ubezpieczeń nie może ich modyfikować w umowie
z ubezpieczającym (jednakże jeżeli zdarzenia miało miejsce w innym kraju niż Polska, stosowane będą przepisy ustawowe tego państwa). Ubezpieczyciel nie może zatem ograniczać swojej odpowiedzialności ani wysokości świadczenia powołując się na postanowienia umowy ubezpieczenia, ponieważ zawsze obowiązują go przepisy bezwzględnie obowiązujące.  

 

Przepisy polskiego Kodeksu cywilnego stanowią, że sprawca wypadku komunikacyjnego, kierujący pojazdem mechanicznym, odpowiada za zaistniałą szkodę na zasadzie ryzyka, tzn. nawet wtedy, gdy nie powstała ona z jego winy (tzn. gdy jako kierowcy nie można mu niczego zarzucić) – chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej
albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej.

 

Powyższa regulacja dotyczy w szczególności wypadków z udziałem pieszych oraz bez udziału innych pojazdów, bowiem w przypadku kolizji drogowych obowiązuje już zasada winy. Oznacza to, że spośród kierowców pojazdów uczestniczących w zdarzeniu, odpowiedzialność wobec poszkodowanych ponosi ten z nich, który choćby działając nieumyślnie zachował się sposób naruszający przepisy (wystarczy, by nie zachował zasad ostrożności), co w efekcie doprowadziło do zderzenia pojazdów. Na takich samych zasadach kierowcy odpowiadają wobec osób, które
są przez z nich przewożone z grzeczności.

 

Zgodnie z przepisami kodeksowymi, szkoda powinna zostać naprawiona w całości, co w rzeczywistości
– zwłaszcza w przypadku szkód osobowych – często nie jest możliwe. Poszkodowanemu przysługuje wybór
sposobu naprawienia szkody, który może nastąpić bądź przez przywrócenie do stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jeżeli naprawa uszkodzonego przedmiotu jest ekonomicznie nieuzasadniona, poszkodowany jest uprawniony jedynie do żądania zapłaty odszkodowania pieniężnego.

 

Wyjątek od zasady pełnej kompensacji szkody ustawodawca przewidział w sytuacji, gdy poszkodowany przyczynił
się do jej powstania lub zwiększenia. W takim wypadku obowiązek naprawienia szkody – zapłaty odszkodowania
lub zadośćuczynienia –ulega odpowiedniemu zmniejszeniu (najczęściej ujmowanemu procentowo) stosownie
do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

 

Zakres odpowiedzialności w przypadku szkód OC limitują również sumy gwarancyjne, których wysokość minimalna jest jednak ustalona ustawowo (w przypadku szkód na osobie suma gwarancyjna nie może być niższa niż 5 mln euro, a w przypadku szkód w mieniu nie mniejsza niż 1 mln euro).

 

Pomimo tak wydawałoby się szerokiego zabezpieczenia interesów osób poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych, praktyka zaniżania należnego odszkodowania bądź odmawiania przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej przez zakłady ubezpieczeniowe – zarówno polskie jak i zagraniczne – jest powszechna. Najczęściej stosowane w tym zakresie metody to kwestionowanie odpowiedzialności sprawcy wypadku albo związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem a szkodą, jak również  nadużywanie instytucji przyczynienia, czy też nierzetelne ustalenie wysokości szkody (uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego albo kosztów naprawy i wartości mienia).

 

c. Postępowanie likwidacyjne – terminy wypłaty odszkodowań

Zgodnie z normami prawa ubezpieczeniowego, ubezpieczyciele w związku ze zgłoszeniem szkody są zobowiązani samodzielnie przeprowadzić postępowanie likwidacyjne, w efekcie którego podejmują decyzję o wypłacie odszkodowania. Koniecznym jest jednak przygotowanie dokumentów potwierdzających zaistnienie zdarzenia 
oraz jego skutki, bowiem w przeciwnym wypadku zakład ubezpieczeń uzna, że szkoda nie została uprawdopodobniona i niewątpliwie będzie zmierzał do uchylenia się od odpowiedzialności albo opóźnienia
wypłaty odszkodowania. 

 

Termin do wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela wynosi zasadniczo 30 dni od daty zawiadomienia
go o szkodzie (zgłoszenia szkody). W terminie 30 – dniowym zakład ubezpieczeń ma również obowiązek zawiadomić
na piśmie uprawnionego do odszkodowania o przyczynach niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości
lub w części oraz o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem jego roszczeń,
a także – co bardzo istotne – wypłacić bezsporną część odszkodowania.

 

Jeżeli wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie
90 dni od dnia zgłoszenia szkody.

 

Przyjmuje się przy tym, że termin 90 dni ma już charakter bezwzględny, ponieważ nie jest zależny od możliwości wyjaśnienia okoliczności sprawy przez ubezpieczyciela. Jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, gdy ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego – w takim przypadku ubezpieczyciel może wstrzymać się z zapłatą nawet przez okres dłuższy niż 90 dni. W orzecznictwie sądowym podkreśla się jednak, że zastrzeżenie to nie dotyczy  każdego postępowania sądowego związanego ze zdarzeniem ubezpieczeniowym, lecz tylko takiego postępowania, którego ukończenie jest konieczne dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń za daną szkodę oraz o jej zakresie. Zakład ubezpieczeń nie może w szczególności biernie oczekiwać na wynik sprawy karnej, ponieważ został wyposażony
w szereg uprawnień, które umożliwiają podejmowanie mu stosownych ustaleń we własnym zakresie.

 

Obowiązek wypłaty odszkodowania przez zakład ubezpieczeń ma charakter zobowiązania terminowego, a to oznacza, że w przypadku przekroczenia ustawowych terminów omówionych powyżej, osoba poszkodowana może żądać  odsetek za okres opóźnienia w spełnieniu należnych jej świadczeń pieniężnych.

 

Kwestia braku terminowości w działaniu ubezpieczycieli jest równie częstym jak zaniżanie wysokości odszkodowań przedmiotem słusznych zastrzeżeń i skarg osób poszkodowanych. Zakłady ubezpieczeń niezwykle rzadko zamykają likwidację szkody poprzez wypłatę pełnego odszkodowania w terminie 30 dni, a uchybiając ww. terminowi ustawowemu lekceważą również kolejne. Najczęściej stosowanymi praktykami, mającymi usprawiedliwiać
ich zwłokę, jest żądanie dostarczenia dodatkowej dokumentacji szkodowej lub też przesyłanie skomplikowanych formularzy zgłoszeniowych do wypełnienia przez poszkodowanych. Często dochodzi również do wypłaty drastycznie zaniżonej kwoty tytułem części bezspornej odszkodowania, pomimo że oczywistym jest, iż likwidacja szkody musi zakończyć się wypłatami na wielokrotnie wyższym poziomie.

 

1.2 Sprawy o odszkodowanie z ubezpieczeń dobrowolnych – AC i NNW/NW

Ubezpieczeniami AC (autocasco) określa się dobrowolne ubezpieczenia majątkowe od skutków uszkodzenia, zniszczenia i kradzieży, których przedmiot stanowią pojazdy mechaniczne. Natomiast ubezpieczenia NNW/NW
(od następstw nieszczęśliwych wypadków, od nieszczęśliwych wypadków) to dobrowolne ubezpieczenia osobowe
– ich przedmiot ochrony stanowi życie i zdrowie osoby ubezpieczonej. W związku z zaistnieniem określonego umową AC lub NNW/NW zdarzenia ubezpieczeniowego, zakład ubezpieczeń wypłaca ustalone w umowie odszkodowanie, które nie musi jednak odpowiadać w pełni wysokości szkody.

 

Ubezpieczenia dobrowolne AC i NNW/NW charakteryzuje pozostawienie ubezpieczycielom daleko idącej swobody
w zakresie konstruowania umów, będących podstawą świadczonej przez nich ochrony ubezpieczeniowej od skutków różnego rodzaj zdarzeń. Jakkolwiek przepisy Kodeksu cywilnego zawierają przepisy, do których zakłady ubezpieczeń muszą stosować się w sposób bezwzględny (dotyczy to np. terminów wypłaty świadczeń), to nie regulują
one tak istotnych kwestii jak zakres odpowiedzialności, czy też sposób ustalania wysokości odszkodowania.

 

Zasadniczą treść zawartej umowy ubezpieczenia w przypadku umów AC i NNW/NW znajdziecie Państwo
w ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU), które stanowią jej integralną część. Zawarcie umowy potwierdza dokument polisy, na którym zakład ubezpieczeń wskazuje, które OWU znajdują do niej zastosowanie,
a ubezpieczający potwierdza, że zostały mu one doręczone i że zapoznał się z ich treścią. Treść OWU zazwyczaj zawiera szereg różnorodnych wyłączeń i ograniczeń w zakresie odpowiedzialności, odmienne od kodeksowych zasady ustalania wysokości odszkodowania oraz liczne obowiązki ciążące na ubezpieczającym lub ubezpieczonym. Dokładne zapoznanie się z treścią OWU jest konieczne, ponieważ najczęściej najdrobniejsze nawet uchybienie
jego postanowieniom skutkuje odmową zapłaty odszkodowania lub jego zaniżeniem. Poszukując możliwości uchylenia się od odpowiedzialności ubezpieczyciele często dokonują niekorzystnej wykładni postanowień OWU, pomimo że zgodnie z prawem ubezpieczeniowym obowiązuje dyrektywa interpretowania treści umowy ubezpieczania
na korzyść ubezpieczonych.

 

Należy przy tym pamiętać, że na podstawie zawartej umowy ubezpieczenia zakład ubezpieczeń odpowiada za objęte nią szkody tylko do wysokości sumy ubezpieczenia, która powinna być wpisana na polisie zgodnie z wnioskiem ubezpieczeniowym ubezpieczającego (po jego uprzedniej weryfikacji przez ubezpieczyciela).

 

Wypłata odszkodowania ubezpieczeniowego z dobrowolnych ubezpieczeń AC i NNW/NW powinna nastąpić
w kodeksowym terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało
się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże nawet wtedy bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie 30 dni. Umowa ubezpieczenia może zawierać postanowienia korzystniejsze dla uprawnionego do odszkodowania, jednakże wprowadzenie zapisów mniej korzystnych jest zakazane. W przypadku nie dochowania terminu do zapłaty osoba uprawniona może żądać odsetek ustawowych
za opóźnienie.

 

Warto również zaznaczyć, że konsumenci oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą chronione
są przed wprowadzaniem do postanowień OWU niedozwolonych klauzul umownych (sprzecznych z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszających ich interesy). Z kolei sprzeczne z obowiązującymi przepisami oraz z zasadami współżycia społecznego postanowienia OWU są z mocy prawa nieważne. Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku sporu co do obowiązywania zapisów OWU najczęściej konieczne okazuje się wystąpienie na drogę sądową.

 

2. Przysługujące roszczenia

 

2.1 Szkody osobowe – obowiązkowe ubezpieczenia OC

Przez pojęcie szkody osobowej rozumie się w szczególności uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia
u osoby poszkodowanej bądź też spowodowanie jej śmierci.

 

W zależności od skutków danego zdarzenia odmiennie przedstawiają się podstawy prawne świadczeń odszkodowawczych, ich zakres oraz krąg osób uprawnionych. Należy przy tym zaznaczyć, że w przypadku dochodzenia roszczeń z ubezpieczenia OC ich podstawę stanowią przepisy Kodeksu cywilnego – w przypadku
szkód osobowych najistotniejsze w tym zakresie znaczenie mają przepisy art. 444 – 448 oraz art. 4421 k.c.

 

Szkoda na osobie przyjmuje charakter majątkowy oraz niemajątkowy – w tym ostatnim przypadku mówimy
o krzywdzie, tzn. cierpieniu fizycznym i psychicznym wywołanym danym zdarzeniem. Odszkodowanie za szkodę majątkową zasadniczo obejmuje wszelkie związane z nią koszty oraz utracone korzyści i zawsze ma charakter ścisły
i wymierny. Z kolei szkody niemajątkowej nie można dokładnie wyliczyć, jednakże rekompensujące
ją zadośćuczynienie powinno spełnić swoją funkcję, a zatem przyznana suma pieniężną musi być adekwatna
do doznanej krzywdy.

 

a. Roszczenia poszkodowanego w związku z uszkodzeniem ciała lub wywołaniem rozstroju zdrowia

 

Roszczenia stricte odszkodowawcze

Po myśli art. 444 § 1 k.c. w przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tej przyczyny koszty. Najczęściej zatem roszczenia odszkodowawcze z tego tytułu obejmują koszty leczenia oraz rehabilitacji (w tym zakupu leków oraz odpowiedniego sprzętu medycznego), koszty utraconego w związku z niezdolnością do pracy dochodu, koszty opieki osoby trzeciej oraz koszty dojazdów
do placówek medycznych. Zasadne jest również żądanie zwrotu poniesionych kosztów specjalnej diety, przystosowania do nowego zawodu, czy też usunięcia barier architektonicznych. Na żądanie poszkodowanego sprawca lub właściwy zakład ubezpieczeń powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

 

Ponadto na mocy art. 444 § 2 k.c. poszkodowany może żądać odpowiedniej renty, jeżeli częściowo lub całkowicie zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia
na przyszłość. Renta może mieć charakter samoistny, jeśli osoba poszkodowana nie otrzymuje świadczeń socjalnych i nie może podjąć pracy albo charakter uzupełniający (renta wyrównawcza), jeżeli otrzymuje ona rentę
z innych tytułów (ZUS, KRUS) lub osiąga dochód (albo ma możliwość jego osiągania), jednakże  jest on niższy niż przed zaistnieniem szkody. Wysokość renty przyznawanej w związku z ograniczeniem lub utratą zdolności do pracy zależy w głównej mierze od dotychczasowych dochodów poszkodowanego oraz jego kwalifikacji zawodowych, których nie może już wykorzystać. Z kolei renta na zwiększone potrzeby zależna jest od wysokości niezbędnych wydatków, jakie osoba poszkodowana będzie musiała ponosić w związku ze szkodą w dłuższym okresie czasu.

 

Wszystkie powyższe roszczenia dotyczą sfery majątkowej, a zatem wymagają szczegółowego określenia
ich wysokości oraz wykazania, że są zasadne, co najlepiej uczynić za pomocą dokumentacji medycznej, rachunków
i faktur, pisemnych oświadczeń osób świadczących opiekę, biletów, dokumentów od pracodawcy, etc. Jednakże samo przedstawienie dowodów bez właściwie sformułowanego i uzasadnionego wniosku o przyznanie odszkodowanie spotka się najczęściej z odmową wypłat odszkodowania przez zakład ubezpieczeń. Szczególnie
zaś niechętnie ubezpieczyciele wypłacają zwrot kosztów leczenia w prywatnych placówkach zdrowotnych
i rehabilitacyjnych, co spotkało się już jednak z pożądaną reakcją orzecznictwa sądowego, które uznało taką praktykę za bezpodstawną. Do przyznania renty na etapie postępowania likwidacyjnego dochodzi tylko w najpoważniejszych przypadkach, a ich kwoty zazwyczaj są dalece niewystarczające, co przesądza o konieczności prowadzenia dalszej walki w postępowaniu sądowym.

 

Zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę

Świadczeniem przysługującym poszkodowanym w związku z ich krzywdą, tj. szeroko rozumianym cierpieniem fizycznym i psychicznym jest zadośćuczynienie pieniężne, o czym stanowi art. 445 § 1 k.c. W orzecznictwie przyjmuje się, że zadośćuczynienie ma na celu przede wszystkim złagodzenie cierpień fizycznych i psychicznych poszkodowanych – zarówno już doznanych jak i tych, które zapewne wystąpią w przyszłości. Zadośćuczynienie ma charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą krzywdę doznaną przez poszkodowanego.

 

Zadośćuczynienie jest przeważnie najwyższym spośród świadczeń przyznawanych poszkodowanemu przez ubezpieczyciela w związku ze szkodą. Najważniejszym i powszechnie stosowanym przez zakłady ubezpieczeń kryterium do jego określenia kwotowego jest tzw. procentowy uszczerbek na zdrowiu (trwały bądź długotrwały).
W celu jego ustalenia ubezpieczyciele w toku likwidacji analizują dokumentację medyczną dostarczoną przez poszkodowanych, a niekiedy organizują dla nich komisje lekarskie celem przeprowadzenia stosownych badań. Powstające w toku postępowania likwidacyjnego orzeczenia i opinie lekarskie oparte są o stosowane przez zakłady ubezpieczeń tabele uszczerbków, które różnią się w zależności od firmy ubezpieczeniowej. Podobnie różnią
się – nierzadko w sposób rażący – kwoty zadośćuczynienia przyznawanego poszkodowanemu za 1% uszczerbku (zdarza się, że w sprawach gdzie osoby poszkodowane nie są reprezentowane przez pełnomocnika jest to znacznie mniej niż 1 000 zł). Wpływ na wysokość zadośćuczynienia ma również szereg innych czynników, takich jak stan rodzinny poszkodowanego i jego wiek, rodzaj wykonywanej pracy, tryb życia przez wypadkiem, zainteresowania oraz szczególne uzdolnienia poszkodowanego, okoliczności wypadku, itp.

 

Również w postępowaniu sądowym wiodące znaczenie ma procentowy stopień uszczerbku na zdrowiu osoby poszkodowanej – chociaż nie można go traktować jako automatycznego przelicznika dla określenia wysokości świadczenia – który w toku procesu ustalają niezależni biegli sądowy (lekarze, psycholodzy), stosujący przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku
oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania. W aktualnym stanie orzecznictwa, w zależności
od regionu Polski, kwoty zadośćuczynią za 1% trwałego uszczerbku mieszczą się przeważnie w przedziale
od 2 000 do 2 500 zł. Zdarza się jednak – a sukcesy takie były udziałem prawników naszej Kancelarii
– że w szczególnych przypadkach kwota ta przewyższa nawet 5 000 zł. Wartym podkreślenia jest również fakt,
że sądy dogłębnie analizują cechy indywidualizujące krzywdę poszkodowanego i w dalece większym stopniu
niż zakłady ubezpieczeń uwzględniają tego rodzaju okoliczności podczas wyrokowania, co znajduje pozytywne odzwierciedlenie w zasądzanych kwotach zadośćuczynienia.

 

b. Roszczenia osób uprawnionych w związku z śmiercią osób najbliższych

 

Roszczenia stricte odszkodowawcze

Na mocy art. 446 § 1 k.c. osoba, która poniosła koszty leczenia oraz pogrzebu osoby poszkodowanej, która zmarła wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, jest uprawniona do żądania ich zwrotu. Otrzymanie zasiłku pogrzebowego – wbrew stanowisku dużej części ubezpieczycieli – nie wyłącza roszczenia o zwrot kosztów pogrzebu, które w takiej sytuacji pozostaje  należnym w całości.

 

W art. 446 § 2 k.c. zostały uregulowane roszczenia rentowe (tzw. renta alimentacyjna) przysługujące osobom, względem których na zmarłym ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny (np. dzieci, małżonek, rodzice), a także innym osobom bliskim, dobrowolnie i stale utrzymywanym przez zmarłego (np. konkubina), jeżeli wymagają tego zasady współżycia społecznego. Renta alimentacyjna powinna odpowiadać potrzebom osoby uprawnionej oraz możliwościom  zarobkowym i majątkowym zmarłego i przysługuje przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego(w przypadku osób bliskich spoza kręgu alimentacyjnego renta przysługuje tak długo, jak wymagają tego zasady współżycia społecznego). Świadczenia rentowa mają charakter osobisty, tak więc ich wysokość różni
się w zależności od położenia i sytuacji majątkowej danej osoby uprawnionej.

 

Kolejnym roszczeniem przysługującym osobom uprawnionym – najbliższym członkom rodziny zmarłego – jest przewiedziane w art. 446 § 3 k.c. stosowne odszkodowanie, należne jeżeli wskutek śmierci zmarłego nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Jego celem jest ułatwienie przystosowania się osobom uprawnionym
do zmienionych warunków życiowych i bytowych, powstałych na skutek zaistnienia negatywnych skutków majątkowych o znacznych rozmiarach, wynikłych ze śmierci poszkodowanego. W przypadku gdy do śmierci poszkodowanego doszło przed dniem 04.08.2008 r. (tj. przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c., którym wprowadzono zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej) pogorszenie sytuacji życiowej interpretowano w orzecznictwie szeroko. W związku z powyższym wysokość stosownego odszkodowanie zależała również od czynników niemajątkowych, takich jak: utrata pomocy w wychowaniu dzieci, utrata wzajemnie świadczonej pomocy i wsparcia małżeńskiego, utrata pomocy w prowadzeniu firmy lub gospodarstwa, przeżycie załamania psychicznego
lub depresji, osłabienie energii życiowej itp. Stanowisko to należy uznać za nadal aktualne w stosunku do szkód powstałych przed dniem 04.08.2008 r. W przypadku szkód zaistniałych później należy przyjąć, że stosowne odszkodowanie służy wyłącznie kompensacie szkody majątkowej, bowiem w związku ze szkodą niemajątkową (krzywdą) uprawnionym przysługuje osobne roszczenie o zadośćuczynienie, o czym mowa poniżej. Jakkolwiek
więc po nowelizacji przepisów k.c. i wprowadzeniu zadośćuczynienia za śmierć rola stosownego odszkodowania istotnie zmalała warto pamiętać, że w przypadku starszych szkód orzecznictwo jest po stronie osób uprawnionych 
a przysługujące im z omawianego tytułu świadczenie również może osiągnąć znaczne rozmiary.

 

Wymienione wyżej roszczenia mają za zadanie rekompensować szkody majątkowe , a zatem niezbędne jest ich precyzyjne wyliczenie oraz udowodnienie, czemu najlepiej służą dokumenty potwierdzające poniesione wydatki
na leczenie i pogrzeb, a także stan majątkowy zmarłego i osób uprawnionych do świadczeń. Szczególne trudności
na etapie postępowania likwidacyjnego spotykają uprawnieni dochodzący renty alimentacyjnej w związku ze śmiercią osoby najbliższej. Właściwie sformułowanie i udokumentowanie wniosku do zakładu ubezpieczeń znacznie podnosi szanse na uzyskanie renty w postępowaniu przedsądowym, a jeżeli okaże się to niemożliwe warto rozważyć skierowanie sprawy do sądu. W zależności od rozmiarów szkody majątkowej w związku ze śmiercią osoby najbliższej, łączną kwota omówionych roszczeń odszkodowawczych może wynieść od kilku do kilkuset tysięcy złotych.

 

Zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej

Nowelizacja Kodeksu cywilnego wprowadzając zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej, która weszła
z życiem z dniem 03.08.2008 r., znacznie poprawiła sytuację prawną członków najbliższej rodziny zmarłego,
którzy na podstawie art. 446 § 4 k.c. mogą aktualnie skutecznie dochodzić rekompensaty szkody niemajątkowej (krzywdy) w związku ze spowodowaniem śmierci ich bliskiej osoby.

 

Krąg osób uprawnionych do zadośćuczynienia po zmarłym tworzą – zgodnie z brzmieniem ww. przepisu
– najbliżsi członkowie jego rodziny, a zatem bez wątpienia są to małżonek, rodzice, dzieci i rodzeństwo
(o ile nie doszło do zerwania więzi rodzinnych na skutek okoliczności takich jak np. porzucenie dziecka, czy też utrata kontaktu z rodziną na wiele lat). W zależności od kontekstu sytuacyjnego mogą to być również inne osoby spokrewnione lub spowinowacone – np. wnuki, dziadkowie, teściowie, macocha, ojczym – a także przysposobiony
i przysposabiający oraz konkubenci. Istotna jest bowiem faktyczna siła więzi o charakterze rodzinnym, które uległy unicestwieniu w związku ze śmiercią zmarłego, a nie sam stopień pokrewieństwa. W orzecznictwie wyrażono
przy tym pogląd, że powstanie krzywdy w przypadku śmierci osoby najbliższej nie wymaga dowodu, bowiem skoro uprawnionego ze zmarłym łączyły bliskie więzi, to oczywistym jest, że ich przerwanie powoduje ból i cierpienie.

 

Zadośćuczynienie z reguły jest najwyższym ze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym w związku
ze śmiercią osoby najbliższej, a jego wysokość to od kilku do nawet kilkuset tysięcy złotych. W przypadku dzieci
i rodziców najczęściej jest to kwota rzędu od 50 do 250 tysięcy złotych, jeżeli sprawa została skierowana do sądu (zakłady ubezpieczeń w takiej sytuacji rzadko kiedy przyznają więcej niż 30 tysięcy złotych, przeważnie zaś znacznie mniej). Wśród przesłanek wpływających na wysokość zadośćuczynienia najistotniejsze znaczenie mają: długotrwałość i natężenie cierpień po śmierci osoby najbliższej, stopień pokrewieństwa, bliskość relacji 
i intensywność kontaktów, zaburzenie życia rodzinnego oraz zawodowego, osłabienie aktywności życiowej, konsekwencje dla zdrowia psychicznego, utrata wsparcia zmarłego, itp.

 

Pragniemy również podkreślić, że w świetle aktualnego i utrwalonego już orzecznictwa Sądu Najwyższego, nawet
w przypadku wypadków śmiertelnych, które miały miejsce przed dniem 03.08.2012 r. możliwe jest skuteczne dochodzenie zadośćuczynienia w związku ze śmiercią osoby najbliższej, jednakże w oparciu o inną podstawę prawną (art. 448 w zw. z art. 24 k.c.). Aczkolwiek przesłanki tego świadczenia nie zostały w wyraźny sposób wyrażone w przepisach, to w zasadzie są one takie same, jak te omówione powyżej. Zaznaczamy przy tym, że odmowa zakładu ubezpieczeń wypłaty zadośćuczynienia w związku z wypadkiem powstałym przed dniem 03.08.2008 r. w żaden sposób nie przekreśla możliwości jego uzyskania.

 

Zarówno w przypadku postępowania likwidacyjnego, jak i sądowego, kluczowe znaczenie dla jego rezultatu
ma sposób przedstawienia relacji osób najbliższych ze zmarłym oraz ich sytuacji życiowej po jego śmierci
– w tym sytuacji rodzinnej i majątkowej . Warto zaznaczyć, że postępowania sądowe w sprawach o zadośćuczynienie
w związku ze śmiercią osoby najbliższej często przebiegają znacznie szybciej niż inne procesy odszkodowawcze, ponieważ przeważnie nie wymagają przeprowadzania dowodów z opinii biegłych sądowych.

 

2.2 Szkody rzeczowe – obowiązkowe ubezpieczenia OC

Przez pojęcie szkody rzeczowej (szkody na mieniu) rozumie się uszkodzenie lub zniszczenie rzeczy, 
co u poszkodowanego powoduje uszczerbek majątkowy w postaci rzeczywistej straty majątkowejoraz utraty
możliwych do osiągnięcia korzyści.

 

W przypadku wypadków komunikacyjnych odpowiedzialność cywilną w związku ze szkodą rzeczową spowodowaną przez jego sprawcę ponosi na zasadach kodeksowych właściwy zakład ubezpieczeń (ew. organy odszkodowawcze
– UFG albo PBUK). Skutkiem zdarzenia drogowego najczęściej są uszkodzenia biorących w nim udział pojazdów
– samochodów, motocykli, rowerów itp. – a niekiedy również przewożonych nimi towarów, czy też rzeczy będących własnością osób poszkodowanych (np. zniszczona odzież lub bagaż).

 

Poszkodowany może żądać naprawienia szkody poprzez przywrócenia rzeczy do stanu poprzedniego bądź przez zapłatę odszkodowania w kwocie odpowiadającej rozmiarom szkody, które oblicza się ustalając koszty naprawy
albo wartość zniszczonego mienia. Gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo ekonomicznie nieopłacalne – tj. wtedy, gdy koszt naprawy przewyższa koszt wartość rzeczy w stanie nieuszkodzonym – roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

 

W nomenklaturze ubezpieczeniowej uszkodzenie rzeczy określa się jako szkodę częściową, co jednocześnie oznacza, że koszty naprawy są niższe od wartości rzeczy w stanie nieuszkodzonym przed zaistnieniem szkody.
Jeżeli rzecz została zniszczona – a także wtedy, gdy koszt jej naprawy przewyższa jej wartość w stanie nieuszkodzonym – przyjmuje się, że jest to tzw. szkoda całkowita. W sytuacji gdy dochodzi do szkody częściowej poszkodowany może żądać naprawy rzeczy albo odszkodowania odpowiadającego pełnej wysokości szkody.
Gdy doszło do szkody całkowitej poszkodowany może jedynie żądać zapłaty odszkodowania odpowiadającego wartość zniszczonej rzeczy w stanie sprzed szkody.

 

W związku z uprawnieniem poszkodowanego do wyboru sposobu kompensacji szkody częściowej, zakłady ubezpieczeń wedle jego wyboru prowadzą bezgotówkową bądź gotówkową likwidację szkód na pojazdach.
Sposób bezgotówkowy polega na naprawie pojazdu w warsztacie, który za wykonaną naprawę otrzymuje zapłatę bezpośrednio od ubezpieczyciela. Natomiast w przypadku sposobu gotówkowego zakład ubezpieczeń ustala koszt naprawy i wypłaca należne odszkodowanie. W toku postepowania likwidacyjnego ubezpieczyciele wykonują oględziny pojazdu oraz sporządzają kosztorys naprawczy celem ustalenia zakresu naprawy bądź wysokości odszkodowania. Najliczniejsze zastrzeżenia poszkodowanych dotyczą treści kosztorysów, w których często pomijane są niektóre elementy pojazdu uszkodzone w wypadku, bądź też przyjmuje się użycie do naprawy tanich zamienników zamiast części oryginalnych producenta (co jest dopuszczalne tylko w przypadku starszych pojazdów).

 

Z kolei dla ustalenia szkody całkowitej na pojeździe, oprócz kosztorysu zestawiającego pełny koszt naprawy,
zakłady ubezpieczeń wykonują wycenę pojazdu w stanie nieuszkodzonym. Jeżeli koszt naprawy jest wyższy
niż wartość pojazdu z wyceny, szkoda jest kwalifikowana jako szkoda całkowita. Następnie ubezpieczyciel
dokonuje określenia wartości pozostałości pojazdu, powołując się najczęściej na cenę osiągniętą w aukcji internetowej, gdzie zamieszcza się ofertę ich sprzedaży. Wypłacone odszkodowanie stanowi różnicę pomiędzy wartością pojazdu w stanie nieuszkodzonym (przed wypadkiem) a ustaloną przez zakład ubezpieczeń wartością pozostałości (np. jeżeli auto według stanu sprzed wypadku wyceniono na 50 000 zł, a wartość pozostałości ustalono
na 25 000 zł, to wypłacona zostanie kwota 25 000 zł odszkodowania). Ubezpieczyciele zmierzają do ustalenia
szkody całkowitej, bowiem koszt likwidacji szkody jest znacznie niższy – jest to rozwiązanie niekorzystne
dla poszkodowanego, który nie otrzymuje odszkodowania pieniężnego w pełnej wysokości i pozostaje z wrakiem zniszczonego pojazdu. Zakłady ubezpieczeń celowo zawyżają wartość kosztorysów naprawczych i zaniżają wyceny pojazdu w stanie nieuszkodzonym – tak, aby możliwe było przyjęcie, że doszło do szkody całkowitej. Dochodzi również do manipulacji wynikami aukcji internetowych (bywa, że nie są one w ogóle przeprowadzone,
a cena wraku brana jest „z kapelusza”), co skutkuje zawyżeniem wartości pozostałości i dalszym zaniżeniem należnego odszkodowania. W najbardziej kontrowersyjnych przypadkach ubezpieczyciele nawet pomimo tego,
że koszty naprawy nie przewyższają wartości pojazdu sprzed szkody, przyjmują, że zaistniała szkoda
całkowita, co w świetle obowiązujących przepisów oraz orzecznictwa sądowego jest działaniem całkowicie bezpodstawnym i nieuprawnionym.

 

Z uszkodzeniem pojazdu wiąże się często szereg dodatkowych kosztów, takich jak koszt jego holowania czy postoju na parkingu, koszt złomowania, koszt wynajmu samochodu zastępczego, a także kosz prywatnej opinii, jeżeli
jej sporządzenie było uzasadnione błędnymi ustaleniami ubezpieczyciela w zakresie wysokości odszkodowania.
W ostatnim czasie w orzecznictwie potwierdzono prawo poszkodowanego do żądania odszkodowania tytułem kosztu wynajęcia pojazdu zastępczego, nawet jeżeli uszkodzony pojazd nie służył od zarobkowania czy dojazdu do pracy
do innej miejscowości, ale do zwykłego, codziennego użytku. W przypadku uszkodzenia pojazdów używanych
w działalności gospodarczej (np. w firmie transportowej), których normalna eksploatacja przynosi dochód, poszkodowany może żądać zwrotu utraconego dochodu, pod warunkiem, że wykaże, że unieruchomienie tego pojazdu miało taki właśnie skutek.

 

Warto nadto zaznaczyć, że  przypadku ubezpieczeń OC odszkodowanie powinno zostać wypłacone w kwocie brutto,
tj. wraz z podatkiem vat, jeżeli poszkodowany nie ma możliwości uzyskania zwrot tego podatku (nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług). Zakład ubezpieczeń przyznając odszkodowanie nie może domniemywać, że osoba poszkodowana jest tzw. „vatowcem”, lecz powinien ustalić to w toku postępowania likwidacyjnego.

 

W przypadku sporów z zakładami ubezpieczeń w sprawach szkód rzeczowych na pojazdach konieczne jest
precyzyjne określenie roszczeń przez poszkodowanego, stąd też kwestionując ustalenia ubezpieczyciela najlepiej wesprzeć się prywatną opinią rzeczoznawcy. Dobrze przygotowana i rzetelna ekspertyza najczęściej przesądza
o korzystnym zakończeniu sprawy także w przypadku wystąpienia z powództwem do sądu. Jakkolwiek bowiem
w procesie niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego w tym samym zakresie,
to najczęściej jej wnioski są zbieżne z uczciwie i profesjonalnie przygotowaną opinią prywatną. Jak już wspomniano, koszt wykonania opinii zamówionej przez poszkodowanego podlega zwrotowi, jako koszt czynności niezbędnej
dla ochrony praw poszkodowanego.

 

2.3 Szkody osobowe i rzeczowe – dobrowolne ubezpieczenia AC i NNW/NW

Świadczenie przyznawane przez zakład ubezpieczeń w związku ze zdarzeniem objętymi ich ochroną na podstawie ubezpieczenia AC lun NNW/NW mogą nie odpowiadać rzeczywistej wysokości szkody, bowiem nie znajduje do nich zastosowania kodeksowa zasada pełnej kompensacji szkody. Zakład ubezpieczeń w umowie dobrowolnego ubezpieczenia może inaczej ustalić sposób ustalania zakresu szkody oraz wysokości odszkodowania,
które określa się jako tzw. odszkodowanie ubezpieczeniowe, na co zgadza się osoba ubezpieczająca decydując
się na zawarcie umowy.

 

W przypadku ubezpieczeń NNW/NW oraz szkód osobowych, których one dotyczą, ubezpieczeni, którzy w wyniku zdarzenia ubezpieczeniowego stali się poszkodowani mogą dochodzić zapłaty odszkodowania z tego tytułu. Wysokość świadczenia zależna jest od wariantu ubezpieczenia, wysokości sumy ubezpieczenia oraz ustalanego przez ubezpieczyciela na podstawie własnych tabel uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego. W zależności od rodzaju ubezpieczenia możliwe jest także uzyskanie np. zwrotu kosztów leczenia w Polsce lub zagranicą, zwrot kosztów rehabilitacji, zwrotu kosztów zakupu sprzętu medycznego, etc. – o ile postanowienia właściwych dla umowy OWU tak stanowią. Przedmiotem kontrowersji jest zazwyczaj bezpodstawna odmowa przyjęcia odpowiedzialności
za dane zdarzenie, zaniżenie uszczerbku na zdrowiu, czy też odmowa zwroty kosztów określonego rodzaju.

 

Jeżeli chodzi o ubezpieczenia AC, to warto wskazać, że zakres udzielanej ochrony będzie się istotnie różnił
w zależności od wariantu ubezpieczenia, co ustalić można na podstawie treści umowy, którą odzwierciedla dokument polisy oraz właściwe OWU. Jak już wspomniano, sposób likwidacji szkody nie musi odpowiadać zasadom ustawowym, a zatem ustalone w prawidłowy sposób i wypłacone odszkodowanie ubezpieczeniowe
może nie wystarczyć na naprawę. Sama naprawa również nie musi polegać na przywróceniu rzeczy do stanu sprzed powstania szkody, ale ograniczać się do naprawy z użyciem zamienników. Zapisy umowne mogą także przewidywać, że metodą szkody całkowitej zostanie zlikwidowana szkoda na pojeździe, którego naprawa będzie stanowiła koszt przekraczający np. 70% jego wartości w stanie nieuszkodzonym (przy OC powinno to być więcej niż 100%). Możliwe jest również, że wykupiony wariant AC będzie przewidywał wypłatę odszkodowania w kwocie netto, co w przypadku umów z przedsiębiorcami nie będącymi osobami fizycznymi uznaje się za dopuszczalne.

 

Przyczyną niezadowolenia osób ubezpieczonych jest najczęściej przyjmowanie niekorzystnych dla nich sposobów interpretacji umowy – co w świetl ustawy jest niedopuszczalne – i w efekcie odmowa przyjęcia odpowiedzialności,
a także zaniżanie wartości kosztorysów naprawczych oraz wysokości szkody całkowitej. Niektóre zapisy OWU zostały wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, co oznacza, że nie wiążą one ubezpieczonego, który jest konsumentem lub osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą.

 

Tytułem przykładu można wskazać postanowienie o obowiązku posiadania ważnego przeglądu kontrolnego
w dniu szkody, pod rygorem wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczeniowej. W orzecznictwie przyjęto
jednak, że jeżeli szkoda powstała z przyczyn innych niż związane ze złym stanem technicznym pojazdu,
o czym ubezpieczeniowy mógłby dowiedzieć się podczas przeglądu i usunąć usterkę, to odmowa przyjęcia odpowiedzialności jest bezzasadna, a postanowienie o treści jak wyżej – jako rażąco niekorzystne dla osób ubezpieczonych – nie może być stosowane i nie jest wiążące.

 

Ubezpieczenie AC może obejmować również szereg innych świadczeń, często również o charakterze niepieniężnym (wariant z assistance), takie jak zwrot kosztów holowania czy parkingu, jak również pomoc w razie braku paliwa, przebicia opony, itp. Warto zauważyć, że nieuprawniona odmowa udzielenia pomocy przez zakład ubezpieczeń może niekiedy spowodować znaczne koszty, do których kompensacji będzie zobowiązany ubezpieczyciel na zasadach przewidzianych w przepisach o odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i n. k.c.).

 

2.4 Przedawnienie roszczeń

Upływ okresu przedawnienia roszczeń przesądza w zasadzie o możliwości ich skutecznego dochodzenia
– w szczególności w drodze postępowania cywilnego, bowiem podniesienie zarzutu przedawnienia w procesie skutkuje w zdecydowanej większości sprawa oddaleniem powództwa.

 

W przypadku ubezpieczeń OC, zgodnie z poleceniem art. 819 § 3 k.c., roszczenie poszkodowanego
do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego
dla tego roszczenia we właściwych przepisach Kodeksu cywilnego. Decydujące znaczenie w interesującym
nas zakresie ma zatem art. 4421 k.c., zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, co do zasady ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział
się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat
od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku przedawnienie następuje zawsze dopiero po 20 latach od dnia popełnienia przestępstwa, co podyktowane jest potrzebą szczególnej ochrony osób pokrzywdzonych w wyniku przestępstw.

 

W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może natomiast skończyć się przed upływem 3 lat
od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Z kolei przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody osobowej nie może nastąpić wcześniej
niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności. Podkreślić więc należy, że w dwóch ostatnich przypadkach termin 10 lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę nie znajduje zastosowania.

 

Przedawnienie roszczeń z ubezpieczeń dobrowolnych AC i NNW/NW uregulowane jest odmiennie i następuje
z upływem 3 lat od dnia, kiedy roszczenie odszkodowawcze stało się wymagalne (zasadniczo będzie to dzień następujący po upływie 30 – dniowego terminu do wypłaty odszkodowania), o czym stanowi art. 819 § 1 k.c.

 

Bez względu na rodzaj ubezpieczenia bieg terminu przedawnienia przerywa  zgłoszenie roszczenia
ubezpieczycielowi lub zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się
na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela
o przyznaniu lub odmowie świadczenia (art. 819 § 4 k.c.). W toku postępowania likwidacyjnego możliwe jest
więc wielokrotne przerwanie biegu przedawnienia, jeżeli np. zadośćuczynienie dla osoby poszkodowanej było przyznawane na podstawie kilku następujących decyzji. Przyjęte rozwiązanie jest zatem zdecydowanie korzystne
dla osób ubezpieczonych i poszkodowanych i służy ochronie ich praw, a ubezpieczycieli motywuje do szybkiego zajęcia stanowiska w danej sprawie.

 

3. Przygotowanie sprawy

Zależenie od rodzaju sprawy, jej skuteczne prowadzenie wymagać będzie przygotowania szeregu  dokumentów, których umiejętne wykorzystanie w postępowaniu likwidacyjnym oraz sądowym ma fundamentalne znaczenie
dla wysokości dochodzonego świadczenia.

 

O dokumenty należy dbać już od chwili powstania szkody, bowiem wszelkie zaniedbania w tym zakresie mogą skutkować zakwestionowaniem związku przyczynowego pomiędzy wypadkiem a szkodą i w efekcie odmową przyznania odszkodowania.

 

Szczególną rolę w sprawach szkód osobowych odgrywa dokumentacja medyczna, która potwierdza zakres obrażeń osoby poszkodowanej oraz czas i przyczynę ich powstania. W związku z powyższym nawet w przypadku spraw,
które szczęśliwie nie zakończyły się poważnymi urazami, należy koniecznie  jeszcze tego samego dnia (najpóźniej kolejnego) zgłosić się do szpitala lub lekarza i przeprowadzić niezbędne badania (najczęściej będzie to badanie RTG). Należy podjąć zalecone leczenie i rehabilitację w pełnym zakresie (a także skorzystać ze zwolnienia lekarskiego) oraz dokumentować cały ich przebieg oraz związane nimi wydatki.

 

W przypadku szkód rzeczowych należy niezwłocznie utrwalić zakres uszkodzeń pojazdu (ew. innej rzeczy)
– najlepiej wykonując zdjęcia pojazdu oraz wymieniając uszkodzenia w oświadczeniu uczestników kolizji. Szkodę trzeba zgłosić niezwłocznie i umożliwić likwidatorowi jak najszybsze oględziny pojazdu. Kwestionując kosztorys
lub wycenę ubezpieczyciela najlepiej skorzystać z wiedzy profesjonalnego rzeczoznawcy i zamówić opinię prywatną, którą w razie konieczności będzie można będzie wykorzystać także w procesie cywilnym. Kancelaria współpracuje
z doświadczonymi rzeczoznawcami Instytutu Techniki Motoryzacyjnej, których profesjonalizm oraz rzetelność pomagają nam wywalczyć należne odszkodowanie na rzecz naszych Klientów.

 

Ubezpieczenia dobrowolne AC i NNW/NW nierzadko poza niezbędną dokumentacją poświadczającą
zaistnienie szkody wymagają również jej zgłoszenia w określonym terminie, a także przestrzegania innych obowiązków wskazanych w umowie ubezpieczenia (np. obowiązkowe wezwanie policji na miejsce kolizji
drogowej). Do opracowania sprawy zawsze niezbędny jest dokument polisy, a także właściwe dla danego ubezpieczenia OWU.

 

Poniżej przedstawiamy zestawienie dokumentów niezbędnych do prowadzenia przez naszą Kancelarię
każdego z omówionych powyżej rodzajów spraw.

 

3.1 Szkody osobowe – obowiązkowe ubezpieczenia OC

 

Uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia:

  • notatka policji z miejsca zdarzenia lub oświadczenie uczestników podpisane przez sprawcę (zawierające dane poszkodowanych, dane sprawcy, nr rejestracyjne pojazdów, nr polisy pojazdu sprawcy oraz wskazanie czasu
    i miejsca zdarzenia oraz jego opis),
  • wszelkie dokumenty z postępowania karnego lub wykroczeniowego przeciwko sprawcy (o ile się toczy
    lub zostało zakończone),
  • pełna dokumentacja medyczna związana z wypadkiem (w szczególności powstała bezpośrednio
    po wypadku), w tym zwolnienia lekarskie z pracy,
  •  rachunki i faktury dokumentujące ponoszone w związku z wypadkiem koszty – w szczególności wszelkie koszty leczenia i rehabilitacji,
  • pełna dokumentacja z postępowania likwidacyjnego prowadzonego przez ubezpieczyciela
    – w szczególności wszystkie decyzje o wypłatach odszkodowania.

Wypadki ze skutkiem śmiertelnym:

  • notatka policji z miejsca zdarzenia lub oświadczenie uczestników podpisane przez sprawcę (zawierające dane poszkodowanych, dane sprawcy, nr rejestracyjne pojazdów, nr polisy pojazdu sprawcy oraz wskazanie czasu
    i miejsca zdarzenia oraz jego opis),
  • wszelkie dokumenty z postępowania karnego lub wykroczeniowego przeciwko sprawcy (o ile się toczy
    lub zostało zakończone),
  • pełna dokumentacja medyczna związana z wypadkiem, 
  • odpis aktu zgonu poszkodowango, odpisy aktów urodzenia lub małżeństwa osób uprawnionych
    do odszkodowania i zadośćuczynienia,
  • dokumenty świadczące o pogorszeniu sytuacji życiowej po śmierci poszkodowanego
    – np. rozliczenia PIT, rachunki za leki antydepresyjne, zaświadczenia lekarskie,'
  •  rachunki i faktury potwierdzające koszty pogrzebu.
  • pełna dokumentacja z postępowania likwidacyjnego prowadzonego przez ubezpieczyciela
    – w szczególności wszystkie decyzje o wypłatach odszkodowania.

3.2 Szkody rzeczowe – obowiązkowe ubezpieczenia OC

  •  notatka policji z miejsca zdarzenia lub oświadczenie uczestników podpisane przez sprawcę (zawierające dane poszkodowanych, dane sprawcy, nr rejestracyjne pojazdów, nr polisy pojazdu sprawcy oraz wskazanie czasu
    i miejsca zdarzenia oraz jego opis),
  •  wszelkie dokumenty z postępowania karnego lub wykroczeniowego przeciwko sprawcy (o ile się toczy
    lub zostało zakończone),
  • pełna dokumentacja z postępowania likwidacyjnego prowadzonego przez ubezpieczyciela
    – w szczególności wszystkie decyzje o wypłatach odszkodowania, kosztorysy i wyceny oraz protokoły oględzin,
  • faktury i rachunki za wykonaną naprawę pojazdu oraz dokumentujące inne koszty związane
    z wypadkiem, np. wynajem auta zastępczego, koszt holowania, koszt złomowania, koszt postoju.

3.3 Szkody osobowe i rzeczowe – dobrowolne ubezpieczenia AC i NNW/NW

  • dokument polisy wraz z właściwymi ogólnymi warunkami ubezpieczenia,
  • notatka policji z miejsca zdarzenia lub oświadczenie uczestników podpisane przez sprawcę (zawierające dane poszkodowanych, dane sprawcy, nr rejestracyjne pojazdów, nr polisy pojazdu sprawcy oraz wskazanie czasu
    i miejsca zdarzenia oraz jego opis),
  • wszelkie dokumenty z postępowania karnego lub wykroczeniowego przeciwko sprawcy (o ile się toczy
    lub zostało zakończone),
  • pełna dokumentacja z postępowania likwidacyjnego prowadzonego przez ubezpieczyciela
    – w szczególności wszystkie decyzje o wypłatach odszkodowania, kosztorysy i wyceny
    oraz protokoły oględzin,
  • faktury i rachunki za wykonaną naprawę pojazdu oraz dokumentujące inne koszty związane
    z wypadkiem, np. wynajem auta zastępczego, koszt holowania, koszt złomowania, koszt postoju
    (przy AC),
  • pełna dokumentacja medyczna związana z wypadkiem (w szczególności powstała bezpośrednio
    po wypadku), w tym zwolnienia lekarskie z pracy (przy NNW/NW),
  • rachunki i faktury dokumentujące ponoszone w związku z wypadkiem koszty – w szczególności wszelkie koszty leczenia i rehabilitacji (przy NNW/NW).

 

4. Najważniejsze regulacje prawne

Lista najważniejszych, związanych z wypadkami komunikacyjnymi, aktów prawnych wraz z odesłaniami
do ich tekstów:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, ze zm.), http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093
  2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1152,
    ze zm.), http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU2003124115
  3. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1151, ze zm.) http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241151
  4. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (Dz.U. 2002 nr 234 poz. 1974), http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU2002234197

 

5. Przydatne linki

  1. Portal Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego – http://www.ufg.pl
  2. Portal Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – http://www.pbuk.pl/
  3. Portal Rzecznika Ubezpieczonych – http://www.rzu.gov.pl/
  4. Portal Komisji Nadzoru Finansowego (rynek ubezpieczeń)
    – http://www.knf.gov.pl/opracowania/rynek_ubezpieczen/index.html
  5. Praktyczne opracowanie KNF na temat ubezpieczeń: Paweł Dudzicz, Piotr Matraszek, Piotr Nowak, Łukasz Szymański Ubezpieczenia z głową czyli ubezpieczeniowe ABC dla myślących przed szkodą - http://www.knf.gov.pl/Images/Ubezpieczenia_z_glowa_tcm75-30346.pdf
  6. Tabela norm oceny procentowej trwałego uszczerbku na zdrowiu stosowana przez PZU S.A. 
    http://www.pzu.pl/c/document_library/get_file?uuid=d11c3d3d-7768-4069-be23-b8f58de92970&groupId=10172

 

6. Wynagrodzenie dla Kancelarii

Aby móc sprostać Państwa indywidualnym oczekiwaniom Kancelaria oferuje następujące sposoby rozliczenia honorarium za prowadzenie sprawy:

  1. Wynagrodzenie płatne z góry – model tradycyjny, w którym w związku z przyjęciem zlecenia
    Kancelarii przysługuje wynagrodzenie w kwocie ustalonej z Klientem. Jest to system zapewniający,
    że honorarium zleceniobiorcy nie przekroczy już zapłaconej ceny za usługę.
  2. Wynagrodzenie prowizyjne – model rozliczania wynagrodzenia jako stawki procentowej od uzyskanej dla Klienta kwoty świadczenia. Rozliczenie następuje z dołu, co oznacza, że honorarium jest potrącane z kwoty wypłacanej przez ubezpieczyciela (lub inny obowiązany podmiot) na rzecz osoby poszkodowanej. System ten nie pozwala dokładnie przewidzieć kwoty wynagrodzenia, umożliwia jednak bezkosztowe prowadzenie sprawy oraz gwarantuje pełną mobilizację zleceniobiorcy,
    który aby uzyskać honorarium musi działać skutecznie.
  3. Wynagrodzenie mieszane – model w którym Klient płaci uzgodnioną kwotę wynagrodzenia z góry,
    a przy tym zgadza się również na potrącenie prowizji od uzyskanego na jego rzecz świadczenia. Wysokość prowizji może być znacznie niższa niż w przypadku wynagrodzenia prowizyjnego,
    o którym mowa w pkt 2.

 

Sposób wynagrodzenia ustalamy zgodnie z życzeniem Klienta, po wstępnej bezpłatnej analizie sprawy, dostosowując kwotę honorarium i stawkę prowizyjną do jej charakteru i stopnia złożoności.

 

 

Aktualności

Klęski żywiołowe...

Trwają prace nad projektem rozporządzenia regulującego uproszczenie procedury wymaganej